Netcongestie: een deep-dive in de uitdagingen en oplossingen

Netcongestie, waarbij de vraag naar of aanbod van elektriciteit de capaciteit van het elektriciteitsnet overstijgt, zorgt voor toenemende uitdagingen. In deze blog verkennen we de geschiedenis van netcongestie en de verschillende soorten congestie. Ook laten we zien hoe innovatieve oplossingen bijdragen aan het verminderen van netcongestie.

De geschiedenis van netcongestie

Het verhaal van netcongestie in Nederland begint met de opkomst van elektriciteitsnetwerken aan het begin van de 20e eeuw. Destijds was elektriciteit voornamelijk bedoeld voor verlichting en wat simpele apparatuur. Maar naarmate de jaren verstreken, groeide de vraag naar elektriciteit, in huishoudens, maar vooral ook in industrieën en bedrijven. Om aan deze groeiende behoefte te voldoen, bouwde Nederland nieuwe elektriciteitscentrales en moderniseerde ze haar bestaande infrastructuur. In de 21e eeuw versnelde de overgang naar hernieuwbare energiebronnen, zoals zonne- en windenergie, aanzienlijk. Hoewel dit een positieve stap was voor de verduurzaming van het Nederlandse energiesysteem, bracht het ook nieuwe uitdagingen met zich mee. De productie van hernieuwbare energie is immers afhankelijk van variabele weersomstandigheden, wat resulteerde in een complexere stroomproductie. Hoge pieken van stroomproductie synchroniseren niet met de toenemende pieken van stroomverbruik. Netcongestie werd een groeiende uitdaging, omdat het bestaande elektriciteitsnetwerk nooit is gebouwd op deze onvoorspelbare vormen van stroomproductie..

De wachtrij voor aansluitingen

Een van de meest zichtbare tekenen van netcongestie is de groeiende wachtrij van bedrijven die staan te trappelen om een – extra – aansluiting op het elektriciteitsnet. Deze wachttijden kunnen aanzienlijk zijn en vertragingen veroorzaken voor zowel nieuwe projecten als uitbreidingen. Netbeheer Nederland biedt een handige tool voor partijen die plannen hebben waarvoor een krachtige netaansluiting (groter dan 3x80A) vereist is: de Capaciteitskaart. Deze kaart laat zien hoe het staat met de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet op regionaal niveau, zowel voor elektriciteitsafname als voor invoeding. Als je overweegt om een nieuw bedrijfspand te bouwen, een bestaand pand te renoveren, of de huidige aansluiting te upgraden, kun je met de Capaciteitskaart nagaan of jouw locatie voldoende elektriciteitscapaciteit biedt voor de juiste netaansluiting..

Types van netcongestie – fysiek en administratief

Bij netcongestie denken de meeste mensen aan een situatie waarin de vraag naar elektriciteit groter is dan het beschikbare aanbod. Maar het net kan ook niet omgaan met overmatige invoeding. Netcongestie wil zeggen dat de capaciteit van het netwerk tekortschiet, en dat geldt voor zowel afname als invoeding. Daarbij kennen we twee verschijningsvormen, die helder worden omschreven in het rapport ‘Netcongestie: Indikken’ dat ABN-AMRO afgelopen oktober publiceerde.

Fysieke netcongestie treedt op wanneer er onvoldoende netcapaciteit beschikbaar is om alle opgewekte stroom te transporteren naar de locaties waar deze nodig is. Dit probleem wordt vaak geïllustreerd door de overvloed aan zonnepanelen in Nederland, die meer elektriciteit kunnen leveren dan het netwerk kan verwerken. Dit kan te wijten zijn aan beperkingen in de bekabeling of aan de noodzaak om de stroom om te zetten via transformatoren voordat deze naar de gewenste locaties kan worden getransporteerd. Het aanleggen van nieuwe stroomnetten is een tijdrovend en maar een klein onderdeel van de oplossing van netcongestie.

Administratieve netcongestie ofwel overdimensionering doet zich voor wanneer er weliswaar fysieke ruimte beschikbaar is op de lokale netten, maar deze al is gereserveerd voor klanten. Deze klanten hebben vaak meer ruimte toegewezen gekregen dan ze daadwerkelijk op reguliere momenten nodig hebben. Overdimensionering vindt plaats wanneer klanten verwachten in de toekomst meer stroom nodig te hebben dan ze momenteel verbruiken. Netbeheerders nemen niet altijd de ongebruikte capaciteit terug ten behoeve van andere klanten, en bedrijven zijn vaak terughoudend om deze onbenutte ruimte op te geven, omdat ze deze in de toekomst nog denken te gebruiken. Deze vorm van ‘administratieve netcongestie’ kan worden vermeden door ongebruikte capaciteit toe te wijzen aan andere bedrijven, tenzij bedrijven kunnen aantonen dat ze deze capaciteit daadwerkelijk zullen benutten.

Wet- en regelgeving

De wet- en regelgeving rondom de energietransitie ondergaat voortdurende veranderingen om de flexibiliteit te vergroten en deze uitdaging aan te pakken. Zo werkt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) aan aanpassingen van de netcodes. Netcodes zijn regels die de werking van elektriciteitsnetten reguleren. Deze wijzigingen stellen netbeheerders in staat om flexibele contracten af te sluiten met bedrijven , waarbij elektriciteit alleen op specifieke tijden wordt afgenomen.. De wetgeving probeert ook overdimensionering tegen te gaan. Netbeheerders krijgen meer vrijheid om capaciteit te herverdelen en ongebruikte capaciteit op te sporen, wat congestie kan verminderen. Er wordt gewerkt aan het implementeren van een voorrangsregeling voor projecten met een maatschappelijke functie. Dit kan helpen bij het efficiënter beheren van het netwerk. Tenslotte wordt overwogen om een congestie-service-provider te introduceren om het netwerk efficiënter te beheren. Deze CSP kan een rol spelen bij het oplossen van congestieproblemen. Dit alles in afwachting van de nieuwe Energiewet die verdere regelingen zal bevatten om energiedeling tussen bedrijven te vergemakkelijken en te reguleren.

Onafhankelijker van het net

Al deze ingrepen van netbeheerders leggen de afhankelijkheid bloot van bedrijven aan het stroomnet. Veel bedrijven zijn namelijk niet in staat om in hun huidige vorm te voldoen aan een eventueel flexibel contract. Een bedrijfsproces aanpassen aan op welke tijden je genoeg stroom geleverd krijgt van de netbeheerder is in veel gevallen lastig. Dat maakt de behoefte voor minder afhankelijkheid van het net groter. Door slimme batterijsystemen wordt lokale opwek en verbruik mogelijk, zonder daarbij een (grote) beroep te hoeven doen op het energienet.

of kies hieronder een ander thema waar je meer over wilt weten.

Netcongestie

Een energietransitieversneller of -vertrager? Lees alles over het fenomeen netcongestie.

Energiemarkten

Hoe werken de energiemarkten? Lees alles over de verschillende energiemarkten en hun werking.

E-mobility

Wat is charge management? Lees alles over (snel)laders en slimme toepassing met energie-opslag.

Software

Wat is een EMS? Lees alles over energy management systemen en de rol van software in energie-opslag.

Veiligheid & regelgeving

Hoe veilig is een batterijsysteem? Lees alles over internationale en nationale regelgeving.

Slim batterijsysteem

Hoe werkt een slim batterijsysteem? Lees alles over de componenten van een batterijsysteem en hoe ze werken.

Altijd op de hoogte

De nieuwste artikelen, whitepapers en andere nieuwtjes altijd in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.